Kolomb Öncesi Amerika

Hernan Cortes ve Francesco Pizarro'nun 16. yüzyılda rastladıkları parlak Aztek ve İnka kentleri, Kolomb-öncesi sanat ve mimarinin son örnekleriydiler. Bu sanat ve mimarinin zenginlik ve çeşitliliği, birçok bölgede 3.000 yıl boyunca gelişmiştir, ancak en büyük eserleri bugünkü Meksika'dan Peru'ya kadar uzanan 6400 kilometrelik Pasifik kıyısında ve paralel sıradağlarda toplanmıştır. Kristof Kolomb'un 1492'de Karaipler'e gelişinden önce burada pek çok farklı kültür gelişmiştir. Avrupalıların, yerli uygarlıklar üzerinde etkisi öyle büyük olmuştur ki bölgenin tarihi Kolomb-öncesi ve Fetihler-sonrası olarak ayrı periyodlara bölünmüştür.

Bu muazzam bazalt heykel (2.4m) Preklasik dönemde Tobasco, Meksika'daki La Olmec'lerin Venta yerleşiminde ortaya çıkan iki ana sanat geleneğinden birini yansıtmaktadır.

Kolomb-öncesi Amerika'nın gerçek uygarlıkları Mezoamerika (Honduras'ın güneyi ve Nikaragua'nın bir kısmından oluşan Meksika vadisi) ile orta Antlar bölgesinde idi, aralarında Nikaragua'dan güney Ekvator'a kadar yayılmış olan klan yapısında toplumlar vardı. Mezoamerika'da yer alan Kolomb-öncesi kültürler dört kronolojik periyodda incelenebilir : Preklasik (M.Ö. 1600- M.Ö. 100), Protoklasik (M.Ö. 100 - 250), Klasik (250-950) ve Postklasik (950-1520) Orta Ant bölgesi ise bütün bölgeye yayılmış olan üç "ufuk" kültürüne dayalı zamanlara göre incelenebilir : CHAVIN (M.Ö. 1200-300), HUARI (600-1000) ve INKA (1450-1540) Orta Anr bölgesi, M.Ö. 1600'den M.S. 1500'e dek MezoAmerika'dan tıpkı aynı süreçte Avrupa'nın Hint'ten ayrı olması gibi kopuktur. Yeni Dünya'nın bu iki geniş kültür alanları arasında bazı temaslar olduysa da, biri diğerinin gelişimini etkilememiştir. Avrupalıların gelişinden sonra ise her iki bölge de İspanyol etkisinde kaldılar.

Kat kat inşa edilmiş olan İnka şehri Machu Picchu, beyaz granitten yapılmış duvarlarıyla göz almaktadır. Şehir, yüksek dağlarda kurulduğundan 1911'e kadar Avrupalı gözlerden uzak kalmış,bu sayede İspanyolların yağmasından kurtulabilmiştir.

Olmec sanatının ikinci ana geleneğini ise yukarıda örneği görülen heykelcikler oluşturmaktadır. Bu heykelcikler 15-25 cm. yüksekliğe sahiptir.

(Museo Nacional de Anthropologia, Mexico City)

Kerpiçten yapılmış Ay Piramidi. Bir yüzü taştandır ve Meksika'daki Teotihuacan'da yer alır. Klasik periyodda Teotihuacan kültürü, birçok komşu kültür üzerinde güçlü etkiler bırakmıştır.